Veiligheidsglas in België: wanneer is gehard of gelaagd glas verplicht?

Toch blijft er in de praktijk vaak verwarring bestaan. Wanneer volstaat gehard glas? Wanneer is gelaagd glas verplicht? Wat betekenen codes zoals 1B1 of 1C1? En waarom gelden er strengere regels in openbare gebouwen?

In dit artikel zetten we de belangrijkste regels uit de Belgische norm NBN S 23-002 helder en praktisch op een rij.

Voor een goed begrip: de glasnorm NBN S 23-002 is een norm en wordt dus niet wettelijk afgedwongen. De norm schrijft de code van de goede praktijk voor. Het komt er dus op neer dat wanneer de norm niet is nageleefd, en er gebeurt een ongeluk, de betrokkenen (voorschrijver, plaatser, opdrachtgever) aansprakelijk kunnen worden gesteld voor de gevolgschade. Het is dus belangrijk om de norm na te leven.

Veiligheidsglas is glas dat ontworpen is om het risico op ernstige verwondingen en/of doorvalrisico te beperken wanneer het breekt.

Er bestaan twee grote types veiligheidsglas:

• Gehard glas wordt thermisch behandeld waardoor het ongeveer vijf keer sterker wordt dan standaard floatglas. Wanneer gehard glas breekt, valt het uiteen in duizenden kleine onscherpe korrels. Daardoor vermindert het risico op ernstige snijwonden. Gehard glas wordt vooral gebruikt in glazen deuren, douchewanden en interieurtoepassingen.
• Gelaagd glas bestaat uit twee of meerdere glasbladen met daartussen één of meerdere elastische veiligheidsfolies. Bij een harde impact breekt het glas wel, maar de scherven blijven stevig aan de folie kleven. Dit voorkomt dat er grote, scherpe glasscherven naar beneden vallen, wat de kans op ernstige snijwonden of ander letsel minimaliseert. Bovendien blijft de glasplaat hierdoor tijdelijk als één geheel op zijn plaats zitten, waardoor de bescherming tegen doorvallen behouden blijft.

Hoewel beide types onder veiligheidsglas vallen, functioneren ze volledig anders bij breuk. En precies dat verschil bepaalt wanneer welk type verplicht is.

Veiligheidsglas wordt getest volgens de Europese impactnorm EN 12600 en onderstaande codes worden meestal voorgeschreven:

• 1B1 verwijst naar gelaagd veiligheidsglas met minimale dikte 33.2, dus biedt bescherming tegen verwondingen én doorvallen.
• 1C1 verwijst de hoogste letselveiligheidsklasse voor gehard glas met een minimale dikte van 10mm, dus beperkt vooral verwondingen bij impact.

Naast classificaties zoals 1B1 en 1C1 duiken ook regelmatig codes zoals P2A, P4A of P5A op. Die hebben echter geen betrekking op persoonsveiligheid, maar op inbraakwerendheid volgens de Europese norm EN 356. Dat onderscheid is belangrijk, want in de praktijk worden beide vaak door elkaar gehaald.

Een klassieke gelaagde samenstelling zoals 44.2 behaalt doorgaans een P2A-classificatie en biedt dus een basisniveau van inbraakvertraging. Voor hogere inbraakklassen zoals P4A volstaat standaard 44.2 echter niet meer. Daarvoor zijn doorgaans minstens vier PVB-folies binnen één afzonderlijke gelaagde ruit nodig, bijvoorbeeld bij een opbouw zoals 44.4.

Een veelgemaakte misvatting is dat dubbelzijdig gelaagd isolatieglas, zoals 44.2/15/44.2, automatisch voldoet aan P4A. Dat is niet correct. Hoewel beide glasbladen afzonderlijk gelaagd zijn, wordt de impactweerstand niet gecumuleerd over de volledige isolatieglasopbouw. Voor een echte P4A-classificatie moeten de vereiste veiligheidsfolies geïntegreerd zijn binnen één afzonderlijke gelaagde ruit.

Volgens de Belgische norm NBN S 23-002 is veiligheidsglas verplicht wanneer:

• de onderrand van het glas zich lager dan 90 cm boven het afgewerkte vloerpeil bevindt;
• de valhoogte (hₐ of hᶜ) meer dan 1,5 meter bedraagt én de onderrand van het glas zich lager dan 90 cm van het vloerpeil bevindt.
  
  Dat betekent concreet dat veiligheidsglas verplicht is bij ramen tot op de vloer, grote schuiframen, glas naast deuren, glazen deuren, ramen op verdiepingen, balkonbeglazing en glazen borstweringen.

In openbare gebouwen gelden strengere eisen omdat:

• meer mensen aanwezig zijn;
• gebruikers de omgeving niet kennen;
• het risico op impact groter is.

Dat geldt bijvoorbeeld voor scholen, winkels, kantoren, ziekenhuizen, horeca en sporthallen.

Hieronder eenvoudig overzicht

*Voor beglazingen met een zichtbare oppervlakte <0,50m² of met een zichtbare breedte (L of H) <0,30m, is het gebruik van veiligheidsglas niet verplicht.

** Lokalen type C: plaatsen waar veel mensen samen komen. (scholen, spotinfrastructuur) en waar -in normale omstandigheden- een impactrisico op het glas (anders dan de val van mensen tegen het glas) kan verwacht worden

Bij balkonbeglazing boven een valhoogte van 1,5 meter geldt minimaal gelaagd glas (de dikte wordt berekend volgens de ligging en de winddrukbelasting).

Wanneer extra mechanische sterkte vereist is, wordt vaak gekozen voor een veiligheidsfolie DG41. Deze biedt een stijvere folie, hogere mechanische weerstand en betere delaminatiebestendigheid of hechtvastheid.

Bij dakbeglazing gelden bijkomende veiligheidsvereisten omdat glas boven personen geplaatst wordt.
Daarom moet dakbeglazing altijd minstens één gelaagd glasblad bevatten aan de binnenzijde/onderzijde.

De meest voorkomende opbouw is een float buitenblad met (zonwerende) coating, gecombineerd met een gelaagd binnenblad. Typische toepassingen zijn lichtstraten, veranda’s, glazen luifels, dakkoepels en glazen daken.

Ja, maar slechts in één richting.

• Gehard glas mag vervangen worden door gelaagd glas met gelijkwaardige of betere prestaties.
• Gelaagd glas mag niet zomaar vervangen worden door gehard glas. Gelaagd glas blijft bij breuk aan elkaar hangen, wat essentieel is bij valbeveiliging.

Besluit

De Belgische regels rond veiligheidsglas zijn gebaseerd op bescherming tegen impact én bescherming tegen doorvallen.

Samengevat:

• veiligheidsglas is verplicht wanneer glas lager dan 90 cm van de vloer geplaatst wordt;
• gelaagd glas wordt verplicht wanneer de valhoogte groter is dan 1,5 meter;
• 1B1 verwijst naar gelaagd veiligheidsglas; 1C1 verwijst naar gehard veiligheidsglas;
• classificaties zoals P2A en P4A verwijzen naar inbraakwerendheid volgens EN 356 en mogen niet verward worden met de veiligheidscategorieën 1B1 en 1C1 uit de norm EN 12600;
• dakbeglazing moet altijd minstens één gelaagd glasblad bevatten aan de binnenzijde.

De juiste glaskeuze draait dus niet alleen om design of isolatie, maar vooral om veiligheid voor de gebruiker.

Terminologie:

hₐ = valhoogte aan de binnenzijde

hₐ is het hoogteverschil aan de zijde waar mensen zich bevinden, meestal de binnenzijde van een gebouw.

Voorbeeld:

Een raam op verdieping dat tot op de vloer komt:

• binnen sta je op de verdieping;
• buiten is er een hoogteverschil van meer dan 1,5 meter.

Dan spreekt men over een relevante valhoogte hₐ.

hᶜ = kritische valhoogte / valhoogte aan tegenoverliggende zijde

hᶜ verwijst naar de valhoogte aan de andere zijde van het glas, dus de zijde waar het effectieve doorvalrisico zich bevindt.

Dat wordt vooral relevant bij:

• borstweringen;
• balkonbeglazing;

Menselijke activiteitenzone:

Zones waar mensen zich normaal kunnen bevinden, bewegen of verblijven en waar er dus risico bestaat op botsingen tegen glas. Meer concreet gaat het om plaatsen zoals leefruimtes, gangen, kantoren, winkels, voetpaden, inkomzones, speelplaatsen; publiek toegankelijke terrassen of parken. Hoe intensiever een ruimte gebruikt wordt, hoe strenger de veiligheidsvereisten worden.

Worden niet beschouwd als menselijke activiteitenzones:

Zones in openlucht die niet onmiddellijk toegankelijk zijn. d.w.z. waar slechts een beperkt publiek met toelating wordt ontvangen, zoals terrassen van particulieren, niet commercieel uitgebate ruimten, niet voor het publiek opengestelde tuinen en parken, interne toegangen tussen gebouwen die tot eenzelfde eigendom behoren, enz…

De aanbevelingen die in dit document werden opgenomen worden enkel ter informatie gegeven en moeten als minimale aanbevelingen beschouwd worden. Gelieve u te refereren aan de norm voor een volledige beschrijving van de eisen. Bovendien wordt enkel het aspect “veiligheid” behandeld, zonder rekening te houden met de bijkomende verplichtingen zoals:

• de mechanische eisen als gevolg van de winddruk, het gewicht van de sneeuw, de thermische spanningen,… die eveneens het type en de dikte van het te gebruiken glas kunnen beïnvloeden. Hiervoor moeten de reële diktes berekend worden;
• de van kracht zijnde thermische en/of akoestische reglementeringen.